काठमाडौं । नेपालको वर्तमान आर्थिक अवस्था निकै चुनौतीपूर्ण मोडमा उभिएको छ। पछिल्लो समय देखिएको तरलता अभाव, बढ्दो महँगी र घट्दो विप्रेषणले अर्थतन्त्रलाई गम्भीर असर पारेको छ। सरोकारवालाहरूले अर्थतन्त्र सुधारका लागि तत्काल संरचनागत परिवर्तनको आवश्यकता औंल्याएका छन्।
विशेषगरी कृषि, पर्यटन र जलविद्युत क्षेत्रमा लगानी बढाउनुपर्ने विज्ञहरूको सुझाव छ। आयातमा आधारित राजस्व प्रणालीलाई प्रतिस्थापन गर्दै आन्तरिक उत्पादन बढाउनुको विकल्प छैन। "हामीले निर्यात प्रवर्द्धन गर्ने नीति ल्याउन सकेनौं भने भविष्यमा थप संकट आउन सक्छ," एक अर्थशास्त्रीले बताए।
तत्काल चाल्नुपर्ने कदमहरू
- पुँजीगत खर्चमा वृद्धि र समयमै विकास निर्माणका काम सम्पन्न गर्ने।
- कृषि उत्पादनमा अनुदान र किसानलाई बजारसम्मको पहुँच।
- वैदेशिक लगानी भित्र्याउनका लागि सहज कानुनी वातावरण निर्माण।
- साना तथा मझौला उद्योग (SMEs) लाई सहुलियतपूर्ण ऋणको व्यवस्था।
सरकारले आगामी बजेटमार्फत यी समस्याहरू सम्बोधन गर्ने आश्वासन दिएको छ। यद्यपि, नीति निर्माण मात्रै नभई कार्यान्वयनको पक्ष फितलो हुँदा जनताले प्रत्यक्ष लाभ पाउन सकेका छैनन्। यसर्थ, अनुगमन प्रणालीलाई चुस्त दुरुस्त बनाउनु अत्यन्त जरुरी देखिन्छ।
अन्ततः, देशको अर्थतन्त्रलाई चलायमान बनाउन सरकार, निजी क्षेत्र र आम नागरिक सबैको हातेमालो आवश्यक छ। "चिन्ता होइन चिन्तन गरौँ, गन्थन होइन मन्थन गरौँ" भन्ने मूल मन्त्रलाई आत्मसात गर्दै आर्थिक समृद्धिको बाटोमा अघि बढ्नु आजको आवश्यकता हो।